Podkładki do śrub to niezbędny element każdej skręcanej konstrukcji. Zapobiegają luzowaniu się poszczególnych elementów oraz chronią łączone powierzchnie przed zadrapaniami i zdzieraniem. Podczas dokręcania pomagają również w odpowiednim rozłożeniu sił nacisku, zmniejszając opór tarcia. Podkładki do śrub stosowane są m.in. w meblarstwie, motoryzacji, przemyśle i budownictwie. W jaki sposób właściwie dobrać je do potrzeb naszego urządzenia lub konstrukcji?

Kluczowe kryteria doboru podkładek do śrub

Podkładki najlepiej kupować wraz ze śrubami. W ten sposób unikniemy popełnienia błędu w doborze ich rozmiaru: grubości i średnicy, a jednocześnie dużo prościej będzie nam dopasować materiał, z jakiego zostały wykonane do śrub i nakrętek, które mamy zamiar wykorzystać podczas łączenia elementów naszej konstrukcji. Podkładki mogą być wykonane z następujących surowców:

  • ze stali (węglowej, nierdzewnej, kwasoodpornej, ocynkowanej),
  • z miedzi,
  • z brązu,
  • z aluminium,
  • z tworzyw sztucznych (PVC, poliamidu),
  • z mosiądzu.

Materiał śrub i podkładek powinniśmy dobrać zarówno do powierzchni, które chcemy zespolić (inne do miękkiego drewna, a inne do blachy), jak i do rodzaju konstrukcji, warunków, w jakich będzie umiejscowiona i jej przeznaczenia.

Przykładowo do rowerów i samochodów stosuje się podkładki z miękkich sprężystych materiałów. Jest to związane z ochroną przed odkręcaniem się elementów w wyniku drgań powstających podczas poruszania się pojazdu.

Do łączenia poszczególnych ścianek pojemników na chemikalia używa się podkładek ze stali kwasoodpornej, a podkładki ze stali nierdzewnej oraz uszczelniające podkładki z PVC lub poliamidu znajdują zastosowanie wszędzie tam, gdzie wymagane jest zabezpieczenie łączeń przed negatywnym wpływem wilgoci. Stal nierdzewna to także doskonały materiał dla podkładek płaskich używanych do skręcania karoserii samochodowych (nierzadko stal nierdzewna śrub do karoserii pokrywana jest dodatkowo mosiądzem).

Na co zwrócić uwagę, kupując podkładki do śrub?

Przede wszystkim przy zakupie podkładek do śrub zwróćmy uwagę na ich jakość i wytrzymałość. Jeśli zamierzamy skręcać konstrukcję, która może być narażona na korozję, wybierzmy podkładki z materiałów nierdzewnych. Kształt podkładek powinniśmy dobrać odpowiednio do kształtu śruby lub – tam, gdzie jest to istotne – do estetyki wykończenia montowanych elementów. W sklepach znajdziemy podkładki w następujących kształtach:

  • okrągłe,
  • ząbkowane,
  • stożkowe,
  • faliste,
  • kwadratowe,
  • klinowe,
  • łukowe,
  • kuliste.

Ostatnim kryterium, które warto wziąć pod uwagę, wybierając podkładki, jest funkcja, jaką chcemy, by odgrywały one w naszej konstrukcji. Jak już było powiedziane, podkładki mogą uszczelniać łączenia, chronić ich powierzchnię przed zniszczeniem lub zabezpieczać metalowe elementy przed korozją. Dodatkowo podkładki pod śruby mogą służyć do korekty kąta nachylenia łączonych elementów. Jeśli to właśnie jest naszym celem, skorzystajmy z tzw. podkładek wyrównujących.

Rodzaje podkładek i ich zastosowanie

Podkładki do śrub występują w różnych kształtach i rozmiarach, a każdy z nich ma swoje specyficzne zastosowanie. Okrągłe podkładki są najczęściej stosowane w standardowych połączeniach, gdzie głównym celem jest równomierne rozłożenie nacisku. Ząbkowane podkładki, dzięki swojej konstrukcji, zapobiegają odkręcaniu się śrub w wyniku wibracji. Stożkowe i faliste podkładki pomagają w precyzyjnym ustawieniu elementów względem siebie, co jest szczególnie ważne w precyzyjnych konstrukcjach mechanicznych. Kwadratowe i klinowe podkładki stosuje się tam, gdzie wymagana jest większa stabilność połączenia, natomiast łukowe i kuliste podkładki pozwalają na korektę kąta nachylenia łączonych elementów.

Znaczenie materiału podkładek

Materiał, z którego wykonane są podkładki, ma kluczowe znaczenie dla ich trwałości i funkcjonalności. Podkładki stalowe są najczęściej wybierane ze względu na ich wytrzymałość i odporność na uszkodzenia mechaniczne. Stal nierdzewna i kwasoodporna są idealne do zastosowań w środowiskach o wysokiej wilgotności lub narażonych na działanie substancji chemicznych. Miedziane i brązowe podkładki charakteryzują się dobrą przewodnością elektryczną i są stosowane w instalacjach elektrycznych. Podkładki z tworzyw sztucznych, takich jak PVC czy poliamid, są lekkie i odporne na korozję, co czyni je idealnymi do zastosowań w miejscach narażonych na działanie wilgoci.

Wpływ warunków eksploatacji

Podczas wyboru podkładek do śrub należy uwzględnić warunki, w jakich będzie eksploatowana konstrukcja. W przypadku konstrukcji narażonych na drgania, takich jak pojazdy mechaniczne, warto wybrać podkładki sprężyste lub ząbkowane, które zapobiegają samoczynnemu luzowaniu się połączeń. W środowiskach agresywnych chemicznie, takich jak zakłady przemysłowe, najlepszym wyborem będą podkładki ze stali kwasoodpornej lub tworzyw sztucznych odpornych na działanie chemikaliów. W konstrukcjach narażonych na zmienne warunki atmosferyczne, takich jak mosty czy budynki, warto zastosować podkładki z materiałów odpornych na korozję.